INNOWACYJNA EUROPA 2020 a braki w krajowym długofalowym rozwoju

17 stycznia 2019

Komisja w dokumencie KOM(2010) 2020  KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 – Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu, proponuje pięć wymiernych celów UE na rok 2020, które mają ukierunkować działania w państwach członkowskich, a jednym z nich są badania i innowacje.

Strategia Europa 2020 obejmuje trzy wzajemnie ze sobą powiązane priorytety:

– rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji;

– rozwój zrównoważony:

– wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej.

Ponadto Komisja przedstawiała siedem projektów przewodnich, które umożliwią postępy w ramach każdego z priorytetów tematycznych:

– „Unia innowacji” – projekt na rzecz poprawy warunków ramowych i dostępu do finansowania badań i innowacji, tak by innowacyjne pomysły przeradzały się w nowe produkty i usługi, które z kolei przyczynią się do wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy;

– „Młodzież w drodze” – projekt na rzecz poprawy wyników systemów kształcenia oraz ułatwiania młodzieży wejścia na rynek pracy;

– „Europejska agenda cyfrowa” – projekt na rzecz upowszechnienia szybkiego Internetu i umożliwienia gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom czerpania korzyści z jednolitego rynku cyfrowego;

– „Europa efektywnie korzystająca z zasobów” – projekt na rzecz uniezależnienia wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów, przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, większego wykorzystania odnawialnych źródeł energii, modernizacji transportu oraz propagowania efektywności energetycznej;

– „Polityka przemysłowa w erze globalizacji” – projekt na rzecz poprawy otoczenia biznesu, szczególnie w odniesieniu do MŚP, oraz wspierania rozwoju silnej i zrównoważonej bazy przemysłowej, przygotowanej do konkurowania na rynkach światowych;

– „Program na rzecz nowych umiejętności i zatrudnienia” – projekt na rzecz modernizacji rynków pracy i wzmocnienia pozycji obywateli poprzez rozwój kwalifikacji przez całe życie w celu zwiększenia współczynnika aktywności zawodowej i lepszego dopasowania popytu do podaży na rynku pracy, między innymi dzięki mobilności siły roboczej;

– „Europejski program walki z ubóstwem” – projekt na rzecz zapewnienia spójności społecznej i terytorialnej, tak aby korzyści płynące ze wzrostu gospodarczego i zatrudnienia były szeroko dostępne, a osoby ubogie i wykluczone społecznie mogły żyć godnie i aktywnie uczestniczyć w życiu społeczeństwa.

Powyższe cele są ze sobą wzajemnie powiązane. Na przykład lepsze wykształcenie przekłada się na większe szanse na rynku pracy, a zwiększanie stopy zatrudnienia przyczynia się do zmniejszania ubóstwa. Większe możliwości w zakresie działalności badawczo-rozwojowej i innowacyjnej we wszystkich sektorach gospodarki oraz efektywniejsze korzystanie z zasobów poprawią konkurencyjność i będą sprzyjać tworzeniu nowych miejsc pracy. Dzięki inwestycjom w czyste i niskoemisyjne technologie poprawi się stan środowiska naturalnego, co skuteczniej przeciwdziała zmianom klimatu oraz zwiększa potencjał w zakresie przedsiębiorczości i zatrudnienia. Całą naszą uwagę powinniśmy poświęcić osiągnięciu tych celów. Dlatego też od państw członkowskich oczekuje się zaangażowania i skutecznych mechanizmów realizacji, a trzeba dodać że lista celów nie jest wyczerpująca, ale jednocześnie elastyczna.

Komisji zaproponowała cele, które są istotne dla wszystkich państw członkowskich, wyraźnie ukierunkowała państwa członkowskie na inwestycje w działalność B+R i innowacje, w edukację oraz w technologie umożliwiające efektywne korzystanie z zasobów. Jeżeli więc strategia Europa 2020 ma zadziałać, to każde państwo członkowskie jest odpowiedzialne podjąć szereg ambitnych inicjatyw kierując się na nowoczesną ścieżkę trwalszego rozwoju. Połączone działania UE i poszczególnych krajów powinny się wzajemnie wspierać. A jednym z podstawowych działań oczywiście musi być poprawa warunków ramowych i dostępu do finansowania badań i innowacji, w tym na równych zasadach dla poprawy warunków prywatnej działalności badawczo-rozwojowej. Rząd nie może zapominać, że to właśnie przedsiębiorcy posiadający status Centrów Badawczo Rozwojowych najszybciej wdrażają innowacyjne pomysły nowych produktów i usług do przemysłu, z czego korzysta rząd, gdyż zwiększa się wzrost gospodarczy, a więc i podatki ale tworzone są nowe miejsca pracy, a pośrednio podwyższa się poziom edukacji. Należy więc zapytać jakie są długofalowe plany rządu dla prywatnej przedsiębiorczość w tym obszarze, jakie są planowane środki finansowe, i jak te zamierzania korespondują potrzebami użytkowników i możliwości oferowanych przez rynek.

Oczekiwane więc są nie tylko działania polegające na zwiększeniu wydatków na działalność B+R, ale przede wszystkim przemyślenie struktury wydatków, optymalnego wpływ tego strumienia na gospodarkę i edukację, a więc i na poprawę warunków prywatnej działalności badawczo- rozwojowej, czy firm z branży zaawansowanych technologii.

Jak więc dziś jesteśmy przygotowani do wypełnienia obowiązków nałożonych przez Komisję aby:

– zreformować krajowe (i regionalne) systemy prowadzenia działalności badawczo-rozwojowej i innowacyjnej, aby sprzyjały one rozwijaniu doskonałości i inteligentnej specjalizacji, zacieśnić współpracę między uczelniami, społecznością badawczą i biznesem, realizować wspólne planowanie, a także poprawić współpracę w obszarach, gdzie UE może zaoferować wartość dodaną, i odpowiednio dostosować krajowe procedury finansowania, tak aby zapewnić rozprzestrzenianie się technologii na całe terytorium UE;

– zapewnić odpowiednią liczbę absolwentów nauk ścisłych, wydziałów matematycznych i inżynieryjnych oraz wprowadzić do programów szkolnych elementy kreatywności, innowacji i przedsiębiorczości;

– promować wydatki na wiedzę, między innymi stosując ulgi podatkowe i inne instrumenty finansowe umożliwiające wzrost prywatnych inwestycji w badania i rozwój;

– jak wieloletnie ramy finansowe odzwierciedlają priorytety długofalowego rozwoju prywatnej działalności badawczo- rozwojowej, czy firm z branży zaawansowanych technologii;

– jakie stworzono lub zamierza się stworzyć zachęt dla funduszy z sektora prywatnego finansujących nowo powstające przedsiębiorstwa i innowacyjne MŚP;

– jak prawo zamówień publicznych ma efektywnie wspierać rozwój innowacyjności w kraju.