Odpowiedź Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na interpelację nr 25326

19 listopada 2018

Odpowiedź Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na interpelację nr 25326 w sprawie obecnej sytuacji firm posiadających status centrum badawczo-rozwojowego.

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Piotr Dardziński

Szanowny Panie Marszałku,

w związku z interpelacją nr 25326 Pani Poseł Marii Małgorzaty Janyski, z dnia 29 sierpnia br., w sprawie obecnej sytuacji firm posiadających status centrum badawczo-rozwojowego (CBR), poniżej przekazuję odpowiedzi na zawarte w niej pytania.

Ad 1. Wg informacji przekazanych przez Ministra Inwestycji i Rozwoju, po dokonaniu analizy dokumentacji wdrożeniowej 16 Regionalnych Programów Operacyjnych (Szczegółowe Opisy Osi Priorytetowych, kryteria wyboru projektów, regulaminy naborów) należy stwierdzić, iż w żadnym z działań dotyczących zakupu usług badawczych przez przedsiębiorców nie występuje wykluczenie CBR jako potencjalnych wykonawców ww. usług badawczych. Ponadto, należy zaznaczyć, że w ramach RPO woj. podkarpackiego w działaniu 1.2 (typ projektu: Bony na innowacje) wykonawcą usługi mogą być jednostki naukowe, o których mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, posiadające kategorię A, A+ lub B, o których mowa w art. 42 wymienionej ustawy. Natomiast w przypadku działania 1.2 (typ projektu: Prace B+R), przedsiębiorca wnioskujący o dofinansowanie otrzymuje dodatkowe punkty na etapie oceny wniosku o dofinansowanie jeśli wykaże współpracę z jednostką naukową, która w tym miejscu została zdefiniowana jako jednostka naukowa w myśl ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, posiadającą przyznaną kategorię A, A+ lub B, o której mowa w art. 42, lit a-e wymienionej ustawy. Kryterium to nie eliminuje CBR jako jednostek naukowych współpracujących z beneficjentem w ramach ww. działania, ponieważ jest to jedynie kryterium punktowe, a nie dostępowe. Ponadto należy również zaznaczyć, że za prawidłową realizację RPO, w tym ocenę oraz wybór projektów do dofinansowania, w tym również za treść kryteriów wyboru projektów odpowiadają poszczególne Instytucje Zarządzające RPO, tj. Zarządy Województw.

Ad 2. Mając na uwadze przepisy o pomocy publicznej, definicja organizacji prowadzącej badania i upowszechniającej wiedzę (dalej: organizacja badawcza) została zawarta w art. 2 ust. 83 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu oraz pkt. 15 lit. ee) Komunikatu Komisji – Zasady ramowe dotyczące pomocy państwa na działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną. Zgodnie z tymi przepisami przez organizację badawczą należy rozumieć podmiot (jak np. uniwersytet lub instytut badawczy, agencja zajmująca się transferem technologii, pośrednik w dziedzinie innowacji, fizyczny lub wirtualny podmiot prowadzący współpracę w dziedzinie badań i rozwoju), niezależnie od jego statusu prawnego (ustanowionego na mocy prawa publicznego lub prywatnego) lub sposobu finansowania, którego podstawowym celem jest samodzielne prowadzenie badań podstawowych, badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych lub rozpowszechnianie na szeroką skalę wyników takich działań poprzez nauczanie, publikacje lub transfer wiedzy. W przypadkach, gdy tego rodzaju jednostka prowadzi również działalność gospodarczą, finansowanie, koszty i dochody, związane z tą działalnością, należy rozliczać oddzielnie. Zgodnie z interpretacją przekazaną przez Prezesa Urzędu Ochrony i Konkurencji, w świetle przepisów o pomocy publicznej status organizacji badawczej przysługuje podmiotom, których podstawowym celem jest samodzielne prowadzenie badań podstawowych, badań przemysłowych lub eksperymentalnych prac rozwojowych lub rozpowszechnianie na szeroką skalę wyników tych działań przez nauczanie, publikację lub transfer wiedzy (albo realizacja obu tych rodzajów działalności łącznie). Działalnością podstawową organizacji badawczej jest, co do zasady, działalność o charakterze niegospodarczym, nienastawiona na osiąganie zysku.

Mając powyższe na uwadze, Prezes UOKiK wskazał ponadto, że przepis art. 17 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej określa kryteria, które musi spełnić przedsiębiorca (odpowiednia wielkość przychodów, stosowanie przepisów o rachunkowości, niezaleganie z zapłatą podatków oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne), aby mógł uzyskać status centrum badawczo-rozwojowego nadawany przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Ustawa nie precyzuje jednak wymagań dotyczących zasadniczej działalności przedsiębiorcy, któremu nadawany jest status CBR czy obowiązku oddzielnego rozliczania finansowania, kosztów i dochodów działalności gospodarczej i niegospodarczej (w rozumieniu Zasad ramowych). Status CBR może zatem zostać przyznany przedsiębiorcy, który nie będzie spełniał definicji organizacji badawczej, wobec czego w przypadku każdej tego typu jednostki należy indywidualnie badać spełnienie przestanek wynikających z art. 2 pkt 83 rozporządzenia 651/2014 czy pkt. 15 lit, ee) Zasad ramowych. Biorąc jednak pod uwagę typowo gospodarczy charakter CBR, spełnienie w ich przypadku tych przesłanek może być, zdaniem Prezesa UOKiK, trudne w praktyce.

Ad 3. Zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, obowiązującej do września br., podstawowym kryterium uznania podmiotu za jednostkę naukową jest prowadzenie w sposób ciągły badań naukowych lub prac rozwojowych oraz spełnienie definicji organizacji prowadzącej badania i upowszechniającej wiedzę, zgodnie z art. 2 pkt 83 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznych w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.6.20147, str. 1). W związku z powyższym zastosowanie mają zastrzeżenia wskazane w odpowiedzi na pytanie drugie.

Wątpliwości związane z centrami badawczo-rozwojowymi, na gruncie przepisów o systemie szkolnictwa wyższego i nauki, powinny zniknąć w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668). Od 1 października, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 8 nowej ustawy, system szkolnictwa wyższego i nauki tworzą m.in. podmioty inne niż wymienione w pkt 1-7, prowadzące głównie działalność naukową w sposób samodzielny i ciągły. Definicja działalności naukowej zawarta jest w art. 4 ustawy. Zgodnie z nim działalność naukowa obejmuje badania naukowe, prace rozwojowe oraz twórczość artystyczną. Badania naukowe są działalnością obejmującą badania podstawowe (rozumiane jako prace empiryczne lub teoretyczne mające przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne) oraz badania aplikacyjne (rozumiane jako prace mające na celu zdobycie nowej wiedzy i umiejętności, nastawione na opracowywanie nowych produktów, procesów lub usług lub wprowadzanie do nich znaczących ulepszeń). Prace rozwojowe są z kolei działalnością obejmującą nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności, w tym w zakresie narzędzi informatycznych lub oprogramowania, do planowania produkcji oraz projektowania i tworzenia zmienionych, ulepszonych lub nowych produktów, procesów lub usług, z wyłączeniem działalności obejmującej rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do nich, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń. Zgodnie z powyższym, jeżeli przedsiębiorca, posiadający status CBR, może udokumentować, że w sposób samodzielny i ciągły, prowadzi głównie działalność naukową, rozumianą jak wskazano powyżej – wówczas będzie współtworzył system nauki i szkolnictwa wyższego.

Ad 4. Zgodnie z art. 18 d ust. 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, koszty kwalifikowane podlegają odliczeniu, jeżeli nie zostały podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie. Oznacza to, że koszty, które zostały zwrócone (np. w formie grantu finansowego ze środków unijnych) nie są kosztami kwalifikowanymi dla ulgi B+R i nie mogą posłużyć do zmniejszenia podstawy opodatkowania. Podany przykład sprzedaży wyników prac B+R nie jest zwrotem kosztów, a przychodem podatnika.

Ad 5-7. Przepisy nie określają organów ani rodzajów dokumentów, które potwierdzałyby spełnianie przesłanek definicji organizacji badawczej w rozumieniu z art. 2 pkt 83 rozporządzenia 651/2014 czy pkt. 15 lit. ee) Zasad ramowych, w tym m.in. dotyczących prowadzenia rozdzielności rachunkowej. W zależności od rodzaju sprawy, każdorazowo te przesłanki badane są indywidualnie.

Z wyrazami szacunku

Link do pobrania odpowiedzi Ministerstwa w formacie word dostępy jest tutaj.